Onderzoeken naar de haalbaarheid van de BeNeLiga
Deloitte onderzocht vanaf 2019 of een gezamenlijke Nederlands-Belgische voetbalcompetitie sportief en financieel meerwaarde kon hebben. Het traject liep van een eerste marktverkenning naar een businessplan en een vierde fase waarin de plannen met clubs, marktpartijen en de UEFA werden besproken. De positieve vooruitzichten uit het onderzoek hebben uiteindelijk niet tot invoering van de BeNeLiga geleid.
De elf initiatiefnemende clubs waren de opdrachtgevers; de KNVB en KBVB ondersteunden het onderzoek. Het onderzoek kende vier fasen: commerciële verkenning, gevolgen voor het voetbal, een uitgewerkt businessplan en gesprekken over de uitvoering. [ref] [ref]
Inhoudsopgave [verbergen]
? min. leestijd | ? woordenEerste fase: de commerciële mogelijkheden
Na verkennende gesprekken in het voorjaar van 2019 werd Deloitte in juli geselecteerd voor een onderzoek naar de commerciële opbrengsten. De eerste vraag was of het samenbrengen van de sterkste clubs uit beide landen een aantrekkelijker aanbod voor televisiezenders en sponsors kon opleveren. [ref]
Op 25 oktober 2019 maakte de KNVB bekend dat de eerste fase voldoende theoretische meerwaarde had aangetoond om een tweede fase te starten. De ambitie was de afstand tot de vijf grootste Europese competities te verkleinen. Het ging om potentieel: er waren daarmee nog geen mediarechten verkocht en geen competitieregels vastgesteld. [ref]
Tweede fase: competitieformat en gevolgen voor clubs
In de tweede fase stonden het competitieformat, de gevolgen voor andere competities en de impact op individuele clubs centraal. Ook sportieve, financiële, culturele en fiscale aspecten kwamen aan bod. Op 23 januari 2020 bespraken de elf clubs de uitkomsten in Eindhoven. De conclusie gaf voldoende aanleiding om verder te gaan met een gedetailleerder businessplan. De nationale bekertoernooien werden buiten de fusiegesprekken gehouden; het onderzoek ging over de competities. [ref]
Volgens de toenmalige mededeling van de betrokken clubs kon niet alleen de top, maar het gehele Belgische en Nederlandse profvoetbal profiteren. Meer topwedstrijden moesten aantrekkelijkere duels en meer weerstand voor spelers opleveren. Dat zou clubs kunnen helpen talent te ontwikkelen en Europees sterker te worden. De verwachting van groei voor het gehele profvoetbal hing ook af van de inkomsten voor clubs buiten de BeNeLiga. [ref]
Derde fase: financiële en juridische uitwerking
In juni 2020 beschreef de NOS dat de elf clubs de voorlopige resultaten van de derde fase kregen. Zij hadden om een concretere financiële en juridische uitwerking gevraagd. De belangrijkste commerciële verwachtingen uit die periode waren:
- €250 tot €400 miljoen: de genoemde bandbreedte voor opbrengsten uit tv-contracten en marketing.
- Tot 35% collectieve omzetgroei: een verwachting uit het toenmalige plan voor het gezamenlijke profvoetbal, geen gemiddelde winststijging per club.
Deze ramingen beschreven mogelijkheden in een nieuwe markt. Ze waren geen ondertekende contracten of gegarandeerde extra inkomsten. Het werkdocument rekende daarnaast op zeven Europese startplaatsen, terwijl de UEFA daarover nog geen toezegging had gedaan. Minder Europese toegang kon een deel van de verwachte commerciële winst weer verminderen. [ref]
De toenmalige Nederlandse en Belgische tv-contracten
De bestaande rechtencontracten laten zien waarom de clubs een grotere gezamenlijke markt interessant vonden:
- Nederland: bij de overname van Eredivisie Media & Marketing door Fox meldde de NMa in november 2012 dat de Eredivisieclubs tot 2025 jaarlijks €80 miljoen zouden ontvangen. [ref]
- België: de Pro League maakte in 2020 bekend dat de nieuwe overeenkomst met Eleven Sports de inkomsten uit uitzendrechten naar €103 miljoen zou brengen. Het ging om de rechtenperiode 2020/21–2024/25. [ref]
De BeNeLiga-raming van €250–400 miljoen omvatte naast tv-contracten ook marketing. Het verschil met de bestaande tv-contracten was daardoor niet volledig extra televisiegeld. Hoeveel de gezamenlijke competitie werkelijk zou opleveren, moest blijken uit de bereidheid van mediabedrijven en sponsors om de rechten te kopen.
Op 28 augustus 2020 presenteerde Deloitte de businesscase. De clubs vonden die voldoende interessant om een volgende fase te beginnen. Het onderzochte hoofdmodel bestond uit achttien teams, met 34 wedstrijden per club en zonder play-offs om het kampioenschap. Voor clubs buiten de gezamenlijke hoogste divisie was compensatie een belangrijk uitgangspunt. [ref]
Vierde fase: projectmanager en gesprekken over invoering
Bert Habets werd aangesteld als projectmanager. Hij was tot 2019 topman van de RTL Group en bracht ervaring met de televisiemarkt mee. [ref] De KNVB noemde deze vierde onderzoeksfase de ‘socialisatiefase’: de berekeningen en voorstellen moesten worden besproken met de partijen die nodig waren voor uitvoering. In de stukken voor de bondsvergadering van december 2020 staan drie concrete opdrachten:
- Nagaan of marktpartijen werkelijk bereid waren de berekende waarde van de tv-rechten te betalen.
- Met de UEFA spreken over het behoud van Europese tickets.
- Een visie uitwerken op de nationale competities onder de BeNeLiga, samen met de overige profclubs.
Daarvoor werden in juli, oktober en november 2020 workshops met clubs georganiseerd. De stap van een financiële berekening naar voldoende steun en uitvoerbare afspraken vormde dus een afzonderlijk onderdeel van het project. [ref]
Waarom werd duidelijkheid van de UEFA in 2021 verwacht?
Habets vertelde in oktober 2020 dat UEFA-voorzitter Aleksander Ceferin eerst de Europese toernooiformats voor na 2024 wilde afronden. Volgens Habets konden grensoverschrijdende competities daarna in het voorjaar van 2021 worden besproken. De planning om eind 2020 zicht te hebben op tv-opbrengsten en Europese tickets verschoof daarom naar maart 2021. Dit verklaart waarom een gunstig businessplan niet meteen tot een invoeringsbesluit leidde. [ref]
Wat betekende de raming van €300 miljoen extra?
Voetbal International berichtte op 10 december 2020 over een andere maatstaf uit het businessplan: de totale voetbaleconomie van het Nederlandse en Belgische profvoetbal. Die zou van ongeveer €1 miljard naar €1,3 miljard per jaar kunnen groeien, een verschil van circa €300 miljoen. Dit bedrag had een bredere reikwijdte dan alleen de opbrengst van een gezamenlijk tv-contract. [ref]
De bedragen van €250–400 miljoen en €1,3 miljard kunnen daarom niet als dezelfde inkomstenpost worden gelezen of bij elkaar worden opgeteld. Ook omzet en winst zijn verschillend: hogere opbrengsten zeggen zonder de bijbehorende kosten en verdeelafspraken weinig over het voordeel voor één club.
Het onderzoek liet een kans op groei zien, maar beantwoordde daarmee niet automatisch hoeveel elke club zou ontvangen. De positie van kleinere clubs hing af van compensatie, promotiekansen en de aantrekkelijkheid van de resterende nationale competities. De gevolgen voor kleinere clubs waren daarom een wezenlijk onderdeel van de afweging.
Waarom kwam de BeNeLiga er ondanks het onderzoek niet?
Een gunstige businesscase was onvoldoende om een nieuwe competitie in te voeren. Op 31 maart 2022 meldde de Eredivisie dat Ajax, PSV, Feyenoord, FC Utrecht, Vitesse en AZ de gesprekken hadden stopgezet, omdat het benodigde draagvlak bij hen en de overige Nederlandse clubs ontbrak. Ook een later onderzocht model met een gesplitst seizoen leidde niet tot overeenstemming. [ref]
De geraamde groei moest dus worden vertaald in verkoopbare rechten, voldoende Europese startplaatsen en afspraken waar ook de overige clubs achter stonden. Bij de voorgestelde competitieopzet lees je hoe de selectie, degradatie en Europese tickets met elkaar samenhingen.
Referenties
[verbergen]Deel dit artikel
Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!
Wat onderzocht Deloitte voor de BeNeLiga? Lees over de onderzoeksfasen, financiële ramingen, het businessplan en waarom positief onderzoek niet tot invoering leidde.
Over de auteur
Ik ben Patrick de Graaf, auteur en beheerder van BeNeLigavoetbal.nl. Ik heb 25 jaar gevoetbald en volg het Nederlands elftal en Nederlandse clubs. Sinds 2014 ontwikkel en beheer ik websites over EK’s, WK’s en Europese clubcompetities, in het Nederlands, Engels en Duits.
Ik richtte de website in 2019 op om de informatie over de BeNeLiga-plannen te bundelen. Voor de achtergrond gebruik ik oorspronkelijke publicaties, waaronder die van de KNVB en de Eredivisie. Meer over mij en de bronnen lees je op Over ons. Een aanvulling of correctie kun je via contact doorgeven.